Przedmioty więźniów mówią historię – wystawa #StolenMemory na Rynku

Na dębickim Rynku pojawi się wystawa, która zatrzymuje uwagę mimo surowej formy – rzeczy osobiste zabrane ofiarom nazistowskich obozów mają tu przypominać o konkretnych ludziach i ich losach. Ekspozycja zorganizowana przez Arolsen Archives przybywa do Dębicy pod koniec marca i przez kilka tygodni będzie widoczna dla przechodniów, zachęcając do zatrzymania się i namysłu. To nie tylko muzealny eksponat – to element poszukiwań rodzin i prób przywracania tożsamości.

• Na Rynku w Dębicy – #StolenMemory jako opowieść przedmiotów
• Przedmioty które opowiadają – zdjęcia, dokumenty, biżuteria, walizki
• Kampania i gdzie szukać dalszych informacji o depozytach

Na Rynku w Dębicy – #StolenMemory jako opowieść przedmiotów

W przestrzeni miejskiej, bez barier wejścia, staną panele z fotografiami i opisami rzeczy, które jeszcze przed aresztowaniem towarzyszyły swoim właścicielom. Ekspozycja przyjeżdża do Dębicy jako część objazdowego projektu przygotowanego przez Arolsen Archives i ma za zadanie przypominać indywidualne historie ludzi, których życie przerwała II wojna światowa. Uroczyste otwarcie będzie miało miejsce pierwszego dnia ustawienia wystawy – organizatorzy zaplanowali je na poranek.

• Okres ekspozycji: 25 marca – 27 kwietnia 2026
• Otwarcie: 25 marca o 10:00

Przedmioty które opowiadają – zdjęcia, dokumenty, biżuteria, walizki

Na wystawie pokazane zostaną przedmioty konfiskowane więźniom nazistowskich obozów – rzeczy nazwane w dokumentach obozowych „efektami”. Wśród eksponatów znajdują się między innymi:

• fotografie i listy,
• dokumenty tożsamości,
• obrączki, zegarki, biżuteria, portfele.

Wiele zachowanych depozytów pochodzi z obozu Neuengamme, a także z Dachau, Bergen-Belsen oraz z więzienia gestapo w Hamburgu. Przedmioty te przez dekady leżały w magazynach archiwów, a część wciąż czeka na odnalezienie rodzin prawowitych właścicieli.

Honorowymi gośćmi podczas otwarcia będą m.in.:

• Holger Mahnicke – Konsul Generalny Republiki Federalnej Niemiec
• Ewelina Karpińska-Morek – koordynator kampanii #StolenMemory w Polsce z up. Arolsen Archives
• Łucja Szumańska – Europejskie Centrum Pamięci i Pojednania imienia Księżnej Jabłonowskiej

Kampania i gdzie szukać dalszych informacji o depozytach

Kampania #StolenMemory działa od 2016 roku i stawia sobie za cel odnalezienie rodzin osób, do których należały pokazane przedmioty, oraz zwrot tych rzeczy potomkom. Dzięki międzynarodowej sieci wolontariuszy oraz narzędziom do wyszukiwania informacji wiele depozytów udało się już przekazać rodzinom, ale kilka tysięcy przedmiotów wciąż oczekuje na identyfikację.

Organizatorzy od lat udostępniają katalogi i materiały, które pomagają w rozpoznawaniu właścicieli – wystawa w Dębicy ma być impulsem do tego, by lokalne środowisko przyjrzało się historii na poziomie indywidualnym i wskazało możliwe tropy. Osoby zainteresowane historią konkretnego przedmiotu lub szukające informacji o zaginionych krewnych mogą korzystać z zasobów udostępnianych przez organizację oraz zgłaszać swoje pytania do polskiego koordynatora kampanii.

Dla mieszkańców warto wiedzieć, że ekspozycja:

• jest prezentowana na otwartym terenie – można ją odwiedzić w godzinach dziennego ruchu na Rynku;
• pokazuje elementy, które pomagają łączyć zdjęcia i dokumenty z danymi osobowymi;
• służy zarówno pamięci, jak i praktycznym poszukiwaniom – zdjęcia i opisy mogą zawierać informacje pomocne w odnalezieniu spadkobierców.

Wystawa to zaproszenie do zatrzymania się przy historii, porównania rodzinnych pamiątek i – jeśli to możliwe – zgłoszenia swoich obserwacji do organizatorów. Dla tych, którzy chcą sprawdzić, czy ich bliscy znajdują się w rejestrach, to jeden z praktycznych punktów wyjścia.

na podstawie: Miasto Dębica.