W Dębicy wraca wojna i pamięć o tych, których nie policzono

W muzealnych salach czasem zapada cisza gęstsza niż zwykle, a potem padają nazwiska, które przez lata pozostawały na marginesie opowieści. Tak będzie podczas dębickiej konferencji poświęconej latom 1939–1945, gdzie obok wielkiej historii pojawią się losy konkretnych ludzi. Organizatorzy stawiają na pamięć bez patosu, ale z ciężarem faktów. Wstęp jest bezpłatny, więc to spotkanie może przyciągnąć nie tylko pasjonatów, lecz także tych, którzy chcą lepiej zrozumieć wojenny ślad zapisany w historii Polski.

• Referaty o Karskim, Katyniu i deportacjach zbudują oś całego spotkania
• Muzeum stanie się miejscem rozmowy o losach, których długo nie dopisywano do wielkiej historii

Referaty o Karskim, Katyniu i deportacjach zbudują oś całego spotkania

We wtorek, 5 maja 2026 roku o godzinie 17:00, w Muzeum Regionalnym w Dębicy odbędzie się konferencja historyczna „Nie wszystko policzono (1939–1945)”. Jej tematem będzie ofiarność polskich patriotów, którzy w czasie II wojny światowej mierzyli się zarówno z niemieckim, jak i sowieckim okupantem. To nie będzie spotkanie wyłącznie dla wąskiego grona specjalistów. Program układa się raczej w opowieść o pamięci, która wymaga cierpliwości i uważnego słuchania.

Na konferencji zaplanowano kilka wystąpień, z których każde odsłania inny fragment wojennego doświadczenia:

• dr hab. Damian Karol Markowski przedstawi referat o Janie Karskim i jego roli świadka epoki,
• Zbigniew Drzymała opowie o zapomnianych ofiarach zbrodni katyńskiej,
• Tomasz Czapla skupi się na narracji pamięci w kontekście deportacji na wschód,
• dr Bartosz Gondek przybliży wojenne i powojenne losy wybranych działaczy Automobilklubu Polskiego, w tym Rogera hr. Raczyńskiego.

Tak skonstruowany program pokazuje, że organizatorzy nie chcą zamykać historii w jednym schemacie. Zamiast szerokich haseł pojawiają się konkretne biografie, a to zwykle właśnie one najmocniej porządkują pamięć.

Muzeum stanie się miejscem rozmowy o losach, których długo nie dopisywano do wielkiej historii

Sam tytuł konferencji nie jest przypadkowy. „Nie wszystko policzono” brzmi jak przypomnienie, że wojna zostawiła po sobie nie tylko liczby i daty, lecz także przerwane życiorysy, zatarte nazwiska i krzywdy, które zbyt długo czekały na opowiedzenie. W takim ujęciu dębickie spotkanie nabiera szerszego sensu niż zwykły wykład. Staje się próbą uporządkowania pamięci o tych, którzy walczyli, ginęli, byli wywożeni albo przez lata pozostawali poza głównym nurtem historycznych opowieści.

Nie bez znaczenia jest też miejsce wydarzenia. Muzeum Regionalne w Dębicy od lat pełni rolę przestrzeni, w której historia nie jest zamkniętą gablotą, ale żywą rozmową. Tym razem ta rozmowa będzie dotyczyć II wojny światowej w jednym z jej najtrudniejszych wymiarów – między okupacją niemiecką, represjami sowieckimi, deportacjami i próbą zachowania godności w sytuacji skrajnej.

Dla osób zainteresowanych historią to rzadka okazja, by w jednym miejscu usłyszeć kilka spojrzeń na ten sam czas. Dla innych może to być po prostu dobry moment, by wrócić do pytań, które wciąż nie tracą ciężaru. Wstęp na konferencję jest bezpłatny.

na podstawie: UM Dębica.